Απομυθοποιώντας το κρασί... Μέρος Δεύτερο

Μύθος τέταρτος: Βιοδυναμικά κρασιά

Η ιστορία της βιοδυναμικής καλλιέργειας ξεκινά όταν ο Αυστριακός αρχιτέκτονας, θεοσοφιστής  και ιδρυτής του κινήματος της ανθρωποσοφισμού Rudolf Steiner έδωσε μια σειρά διαλέξεων και συζητήσεων για τη γεωργία, τον Ιούνιο του 1924 σε μια ομάδα αρκετών εκατοντάδων οπαδών του ανθρωποσοφισμού στο Koberwitz της Γερμανίας (σήμερα ανήκει στην Πολωνία). Ο ίδιος ο Steiner δεν ήταν ποτέ του αγρότης, αλλά αυτές οι διαλέξεις του περί γεωργίας έγιναν το θεμέλιο της βιοδυναμικής καλλιέργειας. Τα τελευταία χρόνια βιοδυναμική έχει αγκαλιαστεί από μία διαρκώς διευρυνόμενη ομάδα αμπελουργών και οινοποιών σε όλο τον κόσμο.

Τι ξέρουμε όμως για τον Steiner; Ο Steiner ήταν οπαδός μιας ρωσικής σέχτας η οποία ξεκίνησε εξαπατώντας Αιγύπτιους στο Κάιρο πραγματοποιώντας πνευματιστικές συναντήσεις μέχρι που αποκαλύφθηκε η δράση τους και έφυγαν στην Αίγυπτο. Ο Steiner ο ίδιος ισχυριζόταν ότι μιλούσε με τους νεκρούς. Έγινε ευρύτερα γνωστός όταν το κίνημα της Θεοσοφίας άρχισε να καταρρέει, και οι ηγέτες των θεοσοφιστών άρχισαν να κατηγορούν ο ένας τον άλλο για ψέματα και για  την κατασκευή πλαστών πνευματικών φαινομένων. Ο Steiner εκμεταλλεύτηκε το κενό ηγεσίας που άφησαν αυτά τα σκάνδαλα κι άρπαξε τότε τα ηνία κάποιων ομάδων Θεοσοφιστών στη Γερμανία και εμφάνισε τη δική του θεωρία τον Ανθρωποσοφισμό.
Ο Demeter είναι διεθνής οργανισμός πιστοποίησης των βιοδυναμικών κρασιών.
Ο Steiner στις διαλέξεις του 1924 στο Koberwitz ισχυρίστηκε ότι τα κέρατα των ζώων ενεργούν ως κεραίες και συγκεντρώνουν τις μαγικές δυνάμεις του σύμπαντος τις οποίες συγκεντρώνουν στο ουροποιητικό σύστημα τους. Επίσης απαγόρευσε στους οπαδούς του να τρώνε ντομάτες, επειδή θεωρούσε ότι η κατανάλωση ντομάτας καθιστά τον καρκίνο καλπάζοντα. Ο ίδιος ενθάρρυνε τους ακροατές του να ελέγξουν τις προτάσεις του εμπειρικά, γιατί ο ίδιος δεν τις είχε ελέγξει ποτέ. Στην πράξη όμως δεν έχει γίνει κανένας απολύτως έλεγχος με βάση την επιστημονική μεθοδολογία.
Η Biodyvin είναι η μεγαλύτερη ένωση παραγωγών βιοδυναμικών κρασιών. Αυτή τη στιγμή έχει 101 μέλη από τη Γαλλία και 2 από τη Γερμανία.
Μια κεντρική πτυχή της βιοδυναμικής είναι ότι το αγρόκτημα στο σύνολό του θεωρείται ως ένας οργανισμός, και ως εκ τούτου θα πρέπει να είναι σε μεγάλο βαθμό αυτοσυντηρούμενo σύστημα. Οποιαδήποτε ασθένεια σε ένα φυτό ή ένα ζώο θεωρείται ως προβλήματα σε ολόκληρο το αγρόκτημα. Ο Steiner πρότεινε ένα ημερολόγιο για τις γεωργικές δραστηριότητες, όπως η σπορά, το κλάδεμα και η συγκομιδή με σκοπό να αξιοποιήσει την επίδραση στην ανάπτυξη των φυτών της σελήνης και των πλανητών. Σύμφωνα με το ημερολόγιο που πρότεινε οι μέρες χωρίζονται σε "μέρες φρούτου", που είναι κατάλληλες για συγκομιδή, "μέρες ρίζας" που είναι κατάλληλες για κλάδεμα, "μέρες λουλουδιού" που δεν πρέπει να γίνονται εργασίες στον αμπελώνα και "μέρες φύλων" που είναι κατάλληλες για πότισμα.
Γεμίζοντας το κέρατο με την κοπριά. Η εικόνα είναι από το Wineanorak .
Ο Steiner πρότεινε επίσης και την εφαρμογή ειδικών σκευασμάτων που παρασκευάζονται με συγκεκριμένους τρόπους για το έδαφος, το υπόστρωμα, και τις καλλιέργειες, με πρόθεση την εμπλοκή των "δυνάμεων των στοιχείων". Το πιο αμφιλεγόμενο από τα σκευάσματα της βιοδυναμικής καλλιέργειας παράγεται από την ταφή ένα κέρατου αγελάδας γεμισμένου με κοπριά κατά τη φθινοπωρινή ισημερία το οποίο ξεθάβεται στην εαρινή ισημερία και στην συνέχεια η κοπριά αυτή αραιώνεται με νερό και ψεκάζεται στο αμπέλι (αυτό το μείγμα είναι γνωστό ως BD 500). Σύμφωνα με τον Steiner η πρακτική αυτή έχει ως στόχο να επιτύχει τα ακόλουθα:
"Θάβοντας το κέρατο της αγελάδας γεμισμένο με κοπριά, διατηρούμε το κέρατο την αιθερική και την αστρική δύναμη που το κέρατο είχε συνηθίσει να συγκεντρώνει όταν ήταν στην αγελάδα. Επειδή το θαμμένο κέρατο αγελάδας περιβάλλεται από τη Γη, όλες οι αιθερικές και αστρικές ακτίνες της Γης ρέουν στην εσωτερική του κοιλότητα κι έτσι η κοπριά μέσα στο κέρατο απορροφά αυτές τις δυνάμεις και ενεργοποιείται. Εάν το κέρατο είναι θαμμένο ολόκληρο το χειμώνα, την εποχή που η Γη εξωτερικά είναι παγωμένη αλλά στο εσωτερικό της είναι ζωντανή, όλη αυτή η ζωτικότητα θα διατηρηθεί στην κοπριά, μετατρέποντας το περιεχόμενο του κέρατου σε μία εξαιρετικά συμπυκνωμένη και ζωτική  λιπαντική δύναμη."

Πέρα από το BD 500 τα υπόλοιπα σκευάσματα που χρησιμοποιούνται στην βιοδυναμική καλλιέργεια είναι:

  • BD 501: θρυμματισμένος σε σκόνη χαλαζίας με τον οποίο γεμίζεται ένα κέρατο αγελάδας. Θάβεται στο έδαφος την άνοιξη και να ξεθάβεται το φθινόπωρο. Στη συνέχεια αναμιγνύεται με νερό (1 κουταλιά της σούπας σκόνη χαλαζία έως 250 λίτρα νερού) και το μείγμα ψεκάζεται υπό πολύ χαμηλή πίεση πάνω από την καλλιέργεια κατά τη διάρκεια της υγρής περιόδου. Ο ψεκασμός θα πρέπει να γίνει μια συννεφιασμένη μέρα.
  • BD 502: άνθη αχιλλέας με τα οποία γεμίζονται οι ουροδόχες κύστες ενός κόκκινου ελαφιού, και τοποθετούνται στον ήλιο κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Θάβονται στο χώμα κατά τη διάρκεια του χειμώνα και ξεθάβονται  την άνοιξη.
  • BD 503: άνθη χαμομηλιού με τα οποία γεμίζονται έντερα από βοοειδή. Θάβονται σε χουμώδη γη το φθινόπωρο και να ξεθάβονται την άνοιξη.
  • BD 504: φυτά τσουκνίδας σε πλήρη άνθιση. Θάβονται μέσα σε τύρφη για ένα χρόνο.
  • BD 505: Φλοιός δρυός κομμένος σε μικρά κομμάτια που τοποθετούνται στο εσωτερικό κρανίου ενός οικιακού ζώου που περιβάλλεται από τύρφη. Θάβονται στο χώμα σε περιοχή που κυλούν νερά βροχής.
  • BD 506: Λουλούδια πικραλίδας με τα οποία γεμίζεται το περιτόναιο βοοειδών. Θάβονται στη γη κατά τη διάρκεια του χειμώνα και ξεθάβονται την άνοιξη.
  • BD 507: Λουλούδια βαλεριάνας που εκχυλίζονται σε νερό.
  • BD 508: Αλογοουρά.

Εύλογη η απορία...

Όλα αυτά με τις αστρικές και αιθερικές δυναμεις, την επίδραση των πλανητών, αλλά και τα κρανία, τις ουροδόχες κύστες και τα έντερα ζώων σας ακούγονται κάπως hocus pocus; Φυσικά και είναι hocus pocus. Μιλάμε για έναν άνθρωπο με μικρή έως καθόλου γνώση γεωργίας ή γεωργικών πρακτικών, έναν άνθρωπο που πίστευε ότι μιλούσε με τους νεκρούς και οργάνωνε πνευματιστικές συναντήσεις. Αν εξαιρέσουμε τώρα το hocus pocus και την παραδοξολογία, η βιοδυναμική καλλιέργεια είναι μία οργανική (βιολογική) καλλιέργεια, που χρησιμοποιεί μόνο τα παραπάνω σκευάσματα που παρασκευάζονται με συγκεκριμένες τεχνικές (π.χ. δεν ψεκάζουν με χαλκό γιατί δεν είναι οργανικό προϊόν). Δεν υπάρχει όμως καμία απολύτως μελέτη που να αποδεικνύει ότι η βιοδυναμική καλλιέργεια υπερέχει της οργανικής (βιολογικής) καλλιέργειας. Έρευνα που έγινε το 2006 πάνω στην καλλιέργεια πιπεριάς chilli έδειξε ότι δεν υπήρχε καμία απολύτως διαφορά μεταξύ οργανικής (βιολογικής) και καλλιέργειας στην οποία ακολουθήθηκαν όλες οι πρακτικές και τα ημερολόγια της βιοδυναμικής. Η χρήση του ημερολογίου της βιοδυναμικής καλλιέργειας στη συγκεκριμένη έρευνα δεν επέφερε καμία απολύτως διαφορά στο τελικό προϊόν. Παρόλα αυτά αρκετοί χρησιμοποιούν το ημερολόγιο αυτό ακόμη και για να δοκιμάσουν κρασί, προτιμώντας στο ημερολόγιο αυτό τις "μέρες του φρούτου". Η μοναδική διαφορά που έδειξε η έρευνα ήταν ότι το έδαφος ήταν πιο "υγιές" στην βιοδυναμική σε σχέση με τη συμβατική καλλιέργεια, κάτι όμως που συνέβαινε και στην οργανική (βιολογική) καλλιέργεια.  
Θάβοντας τα κέρατα.
Όπως και στην περίπτωση των φυσικών κρασιών, που εξετάσαμε στο πρώτο μέρος αυτού του άρθρου, η υιοθέτηση της βιοδυναμικής καλλιέργειας και των πρακτικών της είναι καθαρά θέμα άποψης. Είναι μία οργανική καλλιέργεια στολισμένη με μπόλικη αστρολογία, πνευματισμό και παραμύθι. Από μόνη της δε συνεπάγεται την παραγωγή οίνων ανώτερης ποιότητας. Το ότι κάποια κορυφαία οινοποιεία ακολουθούν τις βιοδυναμικές πρακτικές ή βιοδυναμική καλλιέργεια δε σημαίνει ότι όσοι ακολουθούν τις πρακτικές αυτές είναι κορυφαίοι οινοποιοί, ούτε ότι μπορεί να γίνουν κορυφαίοι οινοποιοί. Σύμφωνα με την άποψή μου λοιπόν μην μείνετε στις ετικέτες πάνω στο κρασί. Αυτό που μετράει πάντα είναι το τελικό αποτέλεσμα.

Σχόλια