Μια μικρή εξόρμηση στη Ραψάνη

Εμείς οι Κατερινιώτες παρότι ζούμε δίπλα στην Ραψάνη σπανίως την επισκεπτόμαστε. Βλέπεις συνήθως κοιτάς τους πιο μακρινούς προορισμούς και χάνεις τους κοντινούς. Εδώ και καιρό, με παρότρυνση κυρίως του αμπελουργού κι οινοπαραγωγού Νίκου Παπαδημητρίου, είχε πέσει η ιδέα στην παρέα να επισκεφθούμε οινοποιούς και αμπελουργούς του Κάτω Ολύμπου. Οι μέχρι τώρα γνώσεις μας για την περιοχή ήταν αποσπασματικές. Είχαμε δοκιμάσει αρκετά κρασιά της περιοχής, κυρίως αυτά του Τσάνταλη, αλλά και των φίλων κι οινοποιών Θάνου και Λίζας Ντούγκου, των οποίων το οινοποιείο μάλιστα είχαμε επισκεφθεί μάλιστα πέρυσι στις "Ανοιχτές Πόρτες", αλλά και του Γιώργου Χρυσοχόου και του κτήματος Αναγνωστόπουλου. 
Η Ραψάνη, σκαρφαλωμένη στον Κάτω Όλυμπο.
Το ραντεβού κλείστηκε και μια Κυριακή πρωί η παρέα του Συλλόγου Οινοφίλων Κατερίνης ξεκίνησε να επισκεφτεί τη Ραψάνη και την Κρανία. Πρώτη στάση το αμπέλι του Νίκου Παπαδημητρίου. Ο Νίκος κληρονόμησε έναν παραδοσιακό αμπελώνα (με την επωνυμία κτήμα Αναγνωστόπουλου) διαμορφωμένο σε κύπελλα, ηλικίας σήμερα 52 ετών. Μέσα στο κτήμα, εκτός από τον αμπελώνα υπάρχει επίσης ένας ελαιώνας και ένας αμυγδαλαιώνας. Όπως συνήθως συνέβαινε εκείνα τα χρόνια, στον αμπελώνα είναι φυτεμένες οι τρεις ποικιλίες της περιοχής, Ξινόμαυρο, Κρασάτο και Σταυρωτό. Η καλλιέργεια είναι καθαρά βιολογική και από τα σταφύλια αυτά ο Νίκος παράγει ένα κρασί με την ετικέτα Gilali, που όπως μας εξήγησε σημαίνει η "λαλιά της γης".
Ο Αμπελώνας του κτήματος Αναγνωστόπουλου, δεξιά ο Κίσσαβος, αριστερά η ακτογραμμή.
Δυστυχώς το κρασί του Νίκου δεν μπορεί να φέρει την ένδειξη προέλευσης "Ραψάνη" στην ετικέτα γιατί ο Νίκος προς στιγμή δεν έχει δικό του οινοποιείο και με βάση τους περιορισμούς της Π.Ο.Π. ζώνης θα έπρεπε τα σταφύλια να οινοποιούνται μέσα στη ζώνη της Ραψάνης. Το ίδιο ακριβώς πρόβλημα με τον Νίκο έχουν και άλλοι παραγωγοί της περιοχής. Το κρασί (εσοδείας 2010) το είχαμε δοκιμάσει σε διάφορες περιστάσεις και το ξαναδοκιμάσαμε και το απόγευμα της ίδιας μέρας. 
Γραμμικοί αμπελώνες ηλικίας 25 ετών στο Κτήμα Νίκου Μάργκα.
Στη συνέχεια ξεκίνησε μία μικρή περιπέτεια για να επισκεφθούμε και άλλους αμπελώνες της περιοχής. Απαραίτητη προϋπόθεση η χρήση 4x4 οχήματος καθώς οι αγροτικοί δρόμοι της περιοχής είναι ιδιαίτερα δύσβατοι. Επισκεφθήκαμε τους αμπελώνες τόσο ερασιτεχνών, όσο και επαγγελματιών οινοποιών. Το πρώτο πράγμα που σου κάνει εντύπωση είναι οι άνθρωποι. Όσα αμπέλια και αν επισκεφθήκαμε μας περίμεναν θερμοί άνθρωποι, πρόθυμοι να μας μιλήσουν να μας εξηγήσουν, να μας δείξουν. Στα περισσότερα αμπέλια της περιοχής καλλιεργούνται, πέρα από τις Π.Ο.Π. ποικιλίες Ξινόμαυρο, Σταυρωτό και Κρασάτο, οι λευκές ποικιλίες Ροδίτης και Μπατίκι και η ερυθρή Syrah (πονεμένη ιστορία των προηγούμενων δεκαετιών που πλέον έχει εκτοπίσει το Ξινόμαυρο από την περιοχή).  
Αμπέλια φυτεμένα παντού, ακόμη και στα πιο δύσβατα σημεία.
Από τα κτήματα που δεν γνώριζα μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει το κτήμα της οικογένειας Εσκίογλου. Ένα κτήμα στην καρδιά της Ραψάνης, όπου πέρα από το Ξινόμαυρο και το Ροδίτη έχουν φυτευτεί και αρκετές γαλλικές ποικιλίες (Cabernet Franc, Cabernet Sauvignon, Tannat, Merlot και Chardonnay) αλλά και αρκετές ελληνικές ποικιλίες, μη τύπικες για την περιοχή (Μαλαγουζιά, Ασσύρτικο). Το οινοποιείο του κτήματος είναι στη Λάρισα, ως εκ τούτου και το οινοποιείο αυτό δεν παράγει ΠΟΠ οίνους Ραψάνης. Το γεγονός αυτό ενθάρρυνε τον παραγωγό να δοκιμάσει αυτές τις ξενικές ποικιλίες και να δει πως μπορούν να εγκλιματιστούν στο χώρο της Ραψάνης.
Αυτοφυές κλήμα, στη Ραψάνη μπορείς να τα βρεις παντού, μέσα σε οπωρώνες, ελαιώνες, στις άκρες του δρόμου...
Περιδιαβαίνοντας το δύσβατο αυτό τόπο αυτό που κυρίως σε θλίβει είναι η εγκατάλειψη του αμπελώνα της Ραψάνης. Στο παρελθόν έχουν γίνει τεράστια λάθη που απαξίωσαν την αξία των αμπελώνων και οδήγησαν αρκετούς καλλιεργητές να ξηλώσουν τα αμπέλια τους και να στραφούν σε άλλες καλλιέργειες (π.χ. ελιές, οπωρικά). Πριν από 50 χρόνια τα καλλιεργούμενα αμπέλια κάλυπταν έκταση 3.000 στρεμμάτων κυρίως από Ξινόμαυρο/Κρασάτο/Σταυρωτό. Σήμερα υπάρχουν περίπου 450 στρέμματα Ξινόμαυρο και 1000 στρέμματα Syrah. Μάρτυρας αυτής της εγκατάλειψης είναι διάφορα αυτοφυή κλήματα που βρίσκει κανείς μέσα σε ελαιώνες και οπωρώνες της περιοχής. Μια Π.Ο.Π. περιοχή κινδυνεύει πλέον να χάσει την ταυτότητά της και την δυναμική της.
Μερικά από τα εδέσματα που δοκιμάσαμε με τους οινοποιούς και αμπελουργούς της Ραψάνης.
Μετά την περιήγηση ακολούθησε ένα γεύμα με οινοποιούς και αμπελουργούς της περιοχής στο μαγαζί ενός από τους παλαιότερους αμπελουργούς της περιοχής, τον Νίκο τον Κλαδίσιο. Ο Νίκος κατάγεται από οικογένεια αμπελουργών και έχει κάνει μέχρι τώρα πάνω από 50 τρύγους στη Ραψάνη. Ο Νίκος είναι λοιπόν όλη του τη ζωή μέσα στα αμπέλια. Είναι επίσης και ο άνθρωπος που τρέχει το τοπικό μουσείο Οίνου στη Ραψάνη. Κατά τη διάρκεια του γεύματος δοκιμάσαμε κρασιά του Κτήματος Χρυσοχόου, του Νίκου Παπαδημητρίου (κτήμα Αναγνωστόπουλου), του Κτήματος της Οικογένειας Εσκίογλου καθώς και κρασιά του Νίκου Κλαδίσιου.


Από τα κρασιά που δοκιμάσαμε τα ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα ακόλουθα;

Gilali - Κτήμα Αναγνωστόπολου (2010)

Gilali (2010), Κτήμα Αναγνωστόπουλου
Κόκκινο ρουμπινί χρώμα, με μύτη είναι έντονα φρουτώδης με αρώματα μικρών κόκκινων φρούτων και νότες βοτανικότας. Στο στόμα γίνεται αντιληπτή η πολυπλοκότητα και τα φρέσκα φρούτα συνδυάζονται με νύξεις μπαχαρικών και βοτάνων. Η καλή οξύτητα υποστηρίζει την γευστική πολυπλοκότητα ενώ οι τανίνες είναι σχεδόν μεταξένιες. Το τελείωμα είναι πολύ μακρύ και ευχάριστο.

Ραψάνη - Χρυσοχόου (2009)

Ραψάνη Χρυσοχόου (2009)
Έντονο κόκκινο χρώμα με πορτοκαλί/κεραμιδί αποχρώσεις, πολύπλοκα αρώματα κόκκινων φρούτων και διακριτική παρουσία του βαρελιού. Στο στόμα του έλειπε η συμπύκνωση του Gilali αλλά ήταν καλοδομημένο. Ισορροπημένο μπαχαρένιο στόμα, με φρουτώδεις νότες και με μακρά επίγευση. Εξαιρετικός λόγος τιμής ποιότητας.

Ραψάνη Χρυσοχόου Special Edition (2009)

Ραψάνη Χρυσοχόου Special Edition (2009)
Μία βελτιωμένη έκδοση της απλής Ραψάνης Χρυσοχόου με καλά χωνεμένες τανίνες μεγαλύτερη συμπύκνωση και πολύ πιο πολύπλοκο στόμα. Εξαιρετικά περιορισμένος αριθμό φιαλών

Οικογένεια Εσκίογλου - Ξινόμαυρο Merlot (2008) 

Οικογένεια Εσκίογλου Ξινόμαυρο Merlot (2008)
Ένα ακόμη Ξινόμαυρο της περιοχής που δεν μπορεί να φέρει την ένδειξη Π.Ο.Π. και έτσι ο παραγωγός μπορεί να το βάλει σε ένα blend με Merlot. Αρκετά θερμό κρασί, ρουστίκ οινοποίησης με κάποια ζωικά αρώματα στην αρχή που με την πάροδο του χρόνου έφυγαν και επικράτησαν τα τυπικά αρώματα του Ξινόμαυρου. Στο στόμα περνά ο αρωματικός χαρακτήρας αν και φαίνονται κάποια σημάδια κόπωσης. 

Πέρα από αυτά τα κρασιά δοκιμάσαμε και τα κρασιά του αμπελουργού Νίκου Κλαδίσιου απευθείας από το βαρέλι. Ο Νίκος επιμένει στη ρουστίκ οινοποίηση. Τα κρασιά του είναι χαρακτηριστικό δείγμα για το πως ήταν το παραδοσιακό κρασί της Ραψάνης. Επίσης από τον Κλαδίσιο δοκιμάσαμε το παραδοσιακό λευκό κρασί της περιοχής από Μπατίκι.

Η συζήτηση που ακολούθησε γύρω από το τραπέζι ήταν τρομερά διαφωτιστική για τα προβλήματα των οινοπαραγωγών τη περιοχής και το οινικό μέλλον της Ραψάνης. Φυσικά μία τέτοια συζήτηση δεν εξαντλείτε σε λίγες ώρες, οπότε συζητούσαμε μέχρι να νυχτώσει. Εννοείτε ότι θα επιστρέψουμε για μια πιο εκτεταμένη επίσκεψη στην περιοχή, μιας που σε λίγους μήνες θα έχουμε τη γιορτή κρασιού της Ραψάνης.

Ευχαριστώ τον Ν. Παπαδημητρίου και τον Ν. Κλαδίσιο για τη βοήθειά τους στη συγγραφή αυτού του άρθρου.

Χρήσιμοι σύνδεσμοι
Gilali - Κτήμα Αναγνωστόπουλου
Κτήμα Κλαδίσιου
Οίνοι Π.Ο.Π. Ραψάνης




Σχόλια