Πως διαβάζουμε την ετικέτα μίας φιάλης κρασιού (Μέρος δεύτερο)

Αφού είδαμε το τι συμβαίνει με τις ελληνικές ετικέτες και εξοικειωθήκαμε με το τι πληροφορίες μπορεί να περιέχει μια ετικέτα κρασιού μπορούμε να περάσουμε και να εξερευνήσουμε τις ετικέτες κρασιών και άλλων χωρών του λεγόμενου παλαιού κόσμου. 

Γαλλία

Οι ετικέτες που τρομάζουν τους περισσότερους οινόφιλους είναι αυτές των Γαλλικών κρασιών κυρίως γιατί συνήθως περιέχουν περισσότερες ενδείξεις από ότι οι συνηθισμένες ετικέτες κρασιού. Η Γαλλία ως γνωστόν είναι από τις παλαιότερες οινοπαραγωγικές περιοχές της Ευρώπης. Η πρώτη καταγεγραμμένη Γαλλική νομοθεσία που αφορά την καλλιέργεια του αμπελιού για παραγωγή οίνου στη Γαλλία χρονολογείται από το 1411. Σήμερα υπάρχουν 12 κύριες οινικές περιοχές στη Γαλλία και σε καθεμία από αυτές υπάρχουν διαφορετικές ενδείξεις πάνω στην ετικέτα ενός μπουκαλιού κρασιού. Η παλαιότερη νομοθεσία για τις ενδείξεις της ετικέτας είναι του 19ου αιώνα και αφορά τα κρασιά της περιοχής Champagne (τις γνωστές μας σαμπάνιες), ενώ οι απλούστερη νομοθεσία αφορά τα κρασιά της περιοχής Alsace (Αλσατίας).


Οι κυριότερες οινικές περιοχές της Γαλλίας και οι ποικιλίες σταφυλιού που καλλιεργούνται
Οι βασικές ενδείξεις που περιέχει κάθε ετικέτα του γαλλικού κρασιού είναι:
  1. Το έτος παραγωγής.
  2. Το όνομα του παραγωγού.
  3. Τον τίτλο του Appellation.
  4. Την ευρύτερη οινική περιοχή και το είδος του κρασιού.
  5. Τον τόπο της εμφιάλωσης (π.χ. Mis En Bouteille Au Domaine σημαίνει ότι γο κρασί εμφιαλώνεται στο κτήμα που παράγεται) .
  6. Την περιεκτικότητα σε αλκοόλ.
  7. Τα στοιχεία της οινοποιίας.
  8. Τον όγκο/μέγεθος της φιάλης
Μια τυπική ετικέτα Γαλλικού κρασιού
Κάποια από αυτά τα στοιχεία τα συναντήσαμε και στις ετικέτες των ελληνικών κρασιών. Μερικά από αυτά όπως το Appellation χρειάζεται να εξηγηθούν. Τι είναι λοιπόν το appellation και πως το αποκτούν τα γαλλικά κρασιά;

Appellation σημαίνει όνομα, τίτλος προέλευσης. Προσδιορίζεται νομικά και καθορίζει τα γεωγραφικά όρια από τα οποία προέρχονται τα σταφύλια για την παραγωγή του κρασιού. Πέρα όμως από το γεωγραφικό περιορισμό υπάρχουν και άλλοι περιορισμοί που εισάγει το Appellation, όπως το είδος των σταφυλιών, την μέγιστη παραγόμενη ποσότητα σταφυλιού ανά στρέμμα, τα επίπεδα του αλκοόλ και άλλα. Μόνο όταν ικανοποιούνται όλοι αυτοί οι περιορισμοί μπορεί η φιάλη να φέρει την ένδειξη του Appellation. Μέχρι εδώ το Appellation θυμίζει το σύστημα της ονομασίας προέλευσης που χρησιμοποιούν πλέον και τα ελληνικά κρασιά.
Ποιες είναι λοιπόν οι διαφορές; Όπως αναφέρθηκε παραπάνω η Γαλλία έχει 12 κύριες οινοπαραγωγικές περιοχές. Το 1935 το υπουργείο γεωργίας της Γαλλίας ίδρυσε ένα Ινστιτούτο το οποίο (INAO) το οποίο ανέλαβε να διαχειριστεί την παραγωγή του κρασιού στη Γαλλία. Μία από τις ενέργειες του ινστιτούτου αυτού ήταν να χωρίσει τις 12 οινοπαραγωγικές αυτές περιοχές σε μικρότερες ζώνες (υπό-περιοχές) που σε καθεμία από αυτές θεσμοθετήθηκαν διαφορετικοί περιορισμοί στην παραγωγή, και καθεμία από αυτές της περιοχές απέκτησε το δικό της τίτλο (Appellation). Κάθε μία όμως από αυτές τις περιοχές έχει εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά από τις υπόλοιπες (ακόμη και τις γειτονικές της), τόσο σε έκταση, όσο στο κλίμα, στα εδαφολογικά χαρακτηριστικά και στην ομοιομορφία.

Το πρώτο Appellation δόθηκε το 1937 στην κοιλάδα του Ροδανού (Côtes du Rhône). To 1950 καθιερώθηκε η ειδική σήμανση A.O.C. (Appellation d'Origine Contrôlée) που από τότε κοσμεί τις ετικέτες των γαλλικών κρασιών.  Σήμερα υπάρχουν πάνω από 300 Appellation με τα πιο πρόσφατα να έχουν δοθεί το 2011. Για να απονεμηθεί σε ένα κρασί των περιοχών αυτών ο τίτλος του Appellation ακολουθείτε μία πολύ αυστηρή διαδικασία που ελέγχει αν το κρασί ακολουθεί τις προϋποθέσεις που έχουν τεθεί και επιπλέον ακολουθούν γευστικές δοκιμές ακόμη και πριν την εμφιάλωση. Φυσικά ακόμη και μία τόσο αυστηρή διαδικασία δεν μπορεί να προδικάσει το πως θα εξελιχθεί το κρασί μέσα στη φιάλη με την πάροδο του χρόνου, καθορίζει όμως ένα ελάχιστο κατώφλι ποιότητος των κρασιών που φέρουν τον τίτλο του Appellation. Τα τελευταία χρόνια, λόγω της εναρμόνισης με την ευρωπαϊκή νομοθεσία, η ονομασία AOC αντικαταστάθηκε από την ονομασία AOP (Appellation d'Origine Protégée).

Πέρα από τα κρασιά A.O.P. υπάρχουν οι ακόλουθες κατηγορίες κρασιών:
  • Vin des Pays που από το 2011 άλλαξε σε I.G.P. (Indication Géographique Protégée). Η κατηγορία αυτή θεσμοθετήθηκε το 1973 για να περιλάβει κρασιά που παράγονται από διαφορετικές ποικιλίες και ακολουθούν διαφορετικές πρακτικές από τα κρασιά της κατηγορίας A.O.P. (A.O.C.). Οι προδιαγραφές παραγωγής των κρασιών I.G.P. είναι αυστηρές αλλά διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή. 
  • Vin Délimité de Qualité Supérieure (VDQS) που από το 2011 έπαψε να υπάρχει. Περιλάμβανε κρασιά από περιοχές που ήταν σε αναμονή να λάβουν το δικό τους Appellation. Υπήρχαν κάποιοι περιορισμοί, κυρίως γεωγραφικοί, αλλά λιγότεροι από ότι στα κρασιά με Appellation.
  • Vin de Table (επιτραπέζιοι οίνοι), στα οποία δεν επιτρέπεται η χρήση γεωγραφικών ή ποικιλιακών ενδείξεων. 
Σφραγίδα καψυλλίου πώματος Γαλλικού κρασιού.
Ένας εύκολος τρόπος να καταλάβει κάποιος σε ποια κατηγορία από τις παραπάνω ανήκει το κρασί που τον ενδιαφέρει είναι να κοιτάξει την χαρακτηριστική σφραγίδα στο καψύλλιο του πώματος. Στα κρασιά τύπου A.O.P. (και A.O.C.) η σφραγίδα αυτή έχει πράσινο χρώμα. Στα κρασιά I.G.P. (και Vin des Pays) καθώς και στα Vin de Table η σφραγίδα αυτή έχει μπλε χρώμα, ενώ στους γλυκούς οίνους έχει πορτοκαλί χρώμα.

Μια άλλη ένδειξη που μπορεί να υπάρχει πάνω σε μία ετικέτα Γαλλικού κρασιού και μπορεί να προκαλέσει σύγχυση είναι το περίφημο Cru. Στις περιοχές Bordeaux, Burgundy και Alsace, με τoν όρο Cru καθορίζονται τα αμπελοτόπια ή ομάδες από αμπελοτόπια που έχουν μία εξαιρετική ποιότητα. Κατά συνέπεια και τα κρασιά που παράγονται από αυτά τα αμπελοτόπια είναι υψηλής ποιότητας και είναι συνδεδεμένα με το terroir της περιοχής, μιας που αυτοί οι αμπελώνες παρουσιάζουν μία ομοιογένεια ως προς τα χαρακτηριστικά τους,

Το πρόβλημα είναι ότι σε κάθε περιοχή τα Cru ορίζονται με διαφορετικό τρόπο. Έτσι στο Bordeaux τα κτήματα που παράγουν κόκκινα κρασιά έχουν καταταχθεί από το 1855 σε πέντε κατηγορίες Cru:
  • Premiers Crus
  • Deuxièmes Crus
  • Troisièmes Crus
  • Quatrièmes Crus
  • Cinquièmes Crus
Τα κτήματα της περιοχής που παράγουν λευκά κρασιά έχουν καταταχθεί την ίδια εποχή σε τρεις κατηγορίες Cru:
  • Premier Cru Supérieur
  • Premiers Crus
  • Deuxièmes Crus
Τα κτήματα της περιοχής του Saint-Émilion παρότι ανήκουν στην ευρύτερη περιοχή του Bordeaux ακολουθούν την δική τους κατάταξη (τελευταία αναθεώρηση το 2012).
  • Premiers grands crus classés A
  • Premiers grands crus classés B
  • Grands crus classés
  • Former crus classés
 Στην περιοχή της Βουργουνδίας (Burgrndy) η κατάταξη των κτημάτων ξεκίνησε το μεσαίωνα από τους Σιστερσιανούς - Βερναδίνους μοναχούς. Οι δύο ανώτερες κατηγορίες κτημάτων που αντιστοιχούν σε κρασιά από μοναδικούς αμπελώνες είναι:
  • Grand Cru
  • Premier Cru
Στην περιοχή της Αλσατίας με την ένδειξη Grand Cru σημαίνονται τα κρασιά που παράγονται σε συγκεκριμένα αμπελοτεμάχια, διαφορετικών όμως περιοχών, και είναι ένδειξη Appellation.

Φυσικά πέρα από όσες ενδείξεις αναφέρθηκαν παραπάνω υπάρχουν και άλλες, λιγότερο σημαντικές, οι οποίες θα παρουσιασθούν παρακάτω σε ένα σύντομο γλωσσάρι.


Blanc Λευκός
Brut Ξηρός
Cave Κελάρι κρασιού
Clos Περίφρακτος αμπελώνας
Château Κάστρο - Κτήμα - Οίκος 
Coopérative Συνεταιρισμός Οινοποιών
Côte/Coteaux Πλαγιά
Cuvée  Κρασί που παράγεται από ανάμιξη 
Crémant Τύπος αφρώδους οίνου (όχι όμως τύπου Σαμπάνιας)
Demi-sec Ημίξηρο
Domaine Κτήμα
Doux Γλυκό
Méthode Traditionnelle Παραδοσιακή μέθοδος για παραγωγή αφρώδους οίνου 
Millésime Έτος παραγωγής
Mis en bouteille au château/domaine
Εμφιαλώνεται στο κτήμα 
Négociant Έμπορος που αγοράζει σταφύλια ή μούστο και παράγει κρασί με το όνομά του.
Propriétaire Ιδιοκτήτης Κτήματος
Réserve  Σημαίνει υψηλή ποιότητα χωρίς όμως να υπάρχουν κάποιες προδιαγραφές.
Récoltant Αυτός που μαζεύει τη σοδειά
Rouge Κόκκινο
Sélection de Grains Nobles Γλυκό κρασί που παράγεται μετά την προσβολή του σταφυλιού από βοτρύτη.
Supérieur Κρασί από ώριμα σταφύλια με υψηλό αλκοολικό τίτλο.
Vendange Τρύγος
Vendange Tardive Όψιμος Τρύγος
Vieilles Vignes Παλαιά κλήματα.
Vigneron/Viticulteur Αμπελουργός, καλλιεργητής αμπελιού.
Vignoble Αμπέλι, Αμπελοτόπι

Στο επόμενο μέρος του άρθρου θα συνεχίσουμε με τα κρασιά της Ευρώπης και του νέου κόσμου.

Σχόλια