Κυριακή, 3 Αυγούστου 2014

Οινοτουρισμός Εν Ελλάδι…

Ο οινοτουρισμός είναι το είδος του τουρισμού που ο σκοπός του περιλαμβάνει τη γεύση, την κατανάλωση ή την αγορά του κρασιού από το μέρος παραγωγής του ή κοντά σε κείνο το μέρος. Η διαφορά του οινοτουρισμού με τα άλλα είδη του εναλλακτικού τουρισμού και του αγροτουρισμού, είναι πως ο οινοτουρισμός αποτελείται από επισκέψεις σε αμπελώνες, οινοποιίες, όπου ο τουρίστας μπορεί να γευθεί κρασιά, ή και ακόμη να πάρει μέρος στη συγκομιδή των σταφυλιών.
 Από τη Wikipedia

Ο οινοτουρισμός είναι μία σχετικά νέα, αλλά πολύ δυναμική μορφή τουρισμού. Ξεκίνησε πριν από περίπου 40 χρόνια από την Napa Valley της Καλιφόρνια. Σήμερα ο οινοτουρισμός προσελκύει σε οινοποιητικές περιοχές της Ευρώπης και της Αμερικής εκατομμύρια τουριστών υψηλού επιπέδου. Τη γειτονική Ιταλία για παράδειγμα, σύμφωνα με στοιχεία που ανακοινώθηκαν το 2008 στη διεθνή έκθεση οινογαστρονομικού τουρισμού BITEG, την επισκέφθηκαν περίπου 5 εκατομμύρια οινοτουρίστες, οι οποίοι ξόδεψαν 2,5 δισεκατομμύρια ευρώ σε δραστηριότητες σχετικές με τον οινοτουρισμό. Οι εκτιμήσεις είναι ότι ο αριθμός των οινοτουριστών στην Ιταλία τα επόμενα χρόνια μπορεί ακόμη και να πενταπλασιαστεί. Από τους πλέον ευνοημένους από αυτή την κατάσταση είναι οι ίδιοι οι παραγωγοί, οι οποίοι πλέον πουλάνε περίπου το 7,5% της παραγωγής τους απευθείας από τα επισκέψιμα οινοποιεία τους.

Φυσικά αυτή η επιτυχία δεν ήρθε από μόνη της. Οι Ιταλοί παραγωγοί έχουν στήσει ένα δίκτυο από πρωτοβουλίες που βοηθούν την προώθηση της Ιταλίας ως οινοτουριστικού προορισμού. Το 1993 ιδρύθηκε μια μη κερδοσκοπική οργάνωση με τίτλο "Κίνημα Οινοτουρισμού" (Movimento Tourismo del Vino) με σκοπό την προώθηση του Ιταλικού οινοτουρισμού. Σήμερα η οργάνωση αυτή αριθμεί περίπου 1000 μέλη, τα περισσότερα εκ των οποίων είναι οινοποιοί, και σε συνεργασία με πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα, προωθεί το Ιταλικό κρασί σε παγκόσμια συνέδρια, στον ειδικό τύπο κι ακόμη και μέσα στην ίδια την Ιταλία. Οι βασικοί σκοποί της οργάνωσης είναι η προώθηση της οινικής κουλτούρας, η υποστήριξη της ανάπτυξης του οινοτουρισμού, ο έλεγχος των προδιαγραφών που πρέπει να πληρούν τα επισκέψιμα οινοποιεία και τέλος η βελτίωση της εικόνας  και των προοπτικών οικονομικής ανάπτυξης και της αύξησης της απασχόλησης στις οινικές περιοχές.

Από το 1993 και μετά, ο οργανισμός αυτός ξεκίνησε από την Τοσκάνη την πρωτοβουλία "Ανοικτά Κελάρια" (Cantine Aperte) κάθε τελευταία Κυριακή του Μάη, όπου το σύνολο σχεδόν των Ιταλικών οινοποιείων ανοίγει τα κελάρια σε εκατομμύρια θαυμαστές και λάτρεις του κρασιού. Αυτή δεν είναι η μόνη πρωτοβουλία - υπάρχουν επίσης τα "Κύπελλα των Αστέρων" (Calici di Stelle) που διοργανώνεται μία νύχτα του Αυγούστου, τα "Ανοικτά Κελάρια την Εποχή του Τρύγου" (Cantine Aperte in Vendemmia) κάθε Σεπτέμβριο, τα "Ανοικτά Κελάρια για την Νέα Οινική Χρονιά" (Cantine Aperte a San Martino) και τέλος τα "Ανοικτά Κελάρια τα Χριστούγεννα" (Cantine Aperte a Natale).

Οι περισσότεροι Ιταλοί παραγωγοί δεν αρκούνται μόνο σε αυτές τις πρωτοβουλίες. Η πλειοψηφία των Ιταλών παραγωγών έχει τα οινοποιεία ανοικτά στο κοινό σχεδόν όλο το χρόνο. Ο οινόφιλος που θα τα επισκεφθεί μπορεί να συμμετέχει σε οργανωμένες ξεναγήσεις στο οινοποιείο και στα αμπέλια, δοκιμές κρασιών ή ακόμη και να δειπνήσει μέσα στο οινοποιείο σε συνθήκες καλύτερες κι από αυτές πολυτελούς εστιατορίου. Μάλιστα τα τελευταία χρόνια μεγάλοι Ιταλικοί Οινικοί Οίκοι όπως Antinori, Frescobaldi, Ceretto, Planeta, Vignamaggio και άλλοι έχουν ένα άτυπο ανταγωνισμό για το ποιος έχει το πιο εντυπωσιακό επισκέψιμο οινοποιείο και το ποιος θα προσφέρει την καλύτερη εμπειρία στον επισκέπτη (μπορείτε να θαυμάσετε το νέο "διαστημικό" επισκέψιμο οινοποιείο των Antinori εδώ, και τα υπέροχα οινοεστιατόρια των Frescobaldi εδώ) . Υπάρχουν μέχρι και εφαρμογές για Smartphone από όπου μπορεί ο οινόφιλος να κλείνει ξεναγήσεις στα οινοποιεία που τον ενδιαφέρουν.

Ας αφήσουμε όμως την Ιταλία και ας περάσουμε στην Ελλάδα. Αν κάποιος προσπαθήσει να συγκρίνει τις δύο χώρες, μάλλον θα τον πιάσει απελπισία. Το τοπίο στον Ελληνικό οινοτουρισμό μοιάζει περισσότερο με μία έρημο που ανάμεσα στους αμμόλοφους ξεφυτρώνουν μερικές οάσεις. Τα επισκέψιμα οινοποιεία είναι μεν αρκετά, αλλά η έννοια του επισκέψιμου είναι μάλλον διαφορετική απ' ότι στην Ιταλία. Υπάρχουν κάποιες πρωτοβουλίες από μεριάς των παραγωγών αλλά και πάλι πολύ λίγες. Και το βασικότερο, δεν υπάρχει οργάνωση.
 
Ποιες είναι εν τάχει οι βασικές διαφορές από την Ιταλία::
  • Δεν έχει δημιουργηθεί κάποια οργάνωση που να συντονίζει τις ενέργειες τόσο των παραγωγών όσο και των υπολοίπων φορέων που ενδιαφέρονται για τον οινοτουρισμό. Έτσι παρότι υπάρχουν κάποιες πρωτοβουλίες ("Ανοικτές Πόρτες", "Δρόμοι του κρασιού" κλπ) δεν υπάρχει ο αναμενόμενος αντίκτυπος. Η πλειοψηφία των επισκεπτών σε αυτές τις εκδηλώσεις προέρχονται από την Ελλάδα και σπανίως συνδυάζουν τις εκδηλώσεις αυτές με κάποια διανυκτέρευση. Οι πρωτοβουλίες αυτές λοιπόν δεν στοιχειοθετούν ένα ελκυστικό τουριστικό προϊόν.
  • Δεν υπάρχει ολοκληρωμένο νομικό πλαίσιο για τον οινοτουρισμό. Αποτέλεσμα, αν ένας οινοποιός επιθυμεί να χτίσει ένα νέο επισκέψιμο οινοποιείο με ξενώνες και εστιατόριο, να μην μπορεί να πάρει άδεια λειτουργίας. Έτσι οι περισσότεροι παραγωγοί αναγκάζονται να δηλώνουν ως αποθήκες χώρους που έπειτα θα τους μετατρέψουν σε αίθουσες οινογευσιγνωσίας, ή εστιατόρια ή και δωμάτια στα οποία θα φιλοξενήσουν τους οινοτουρίστες. Τις ημέρες αυτές είναι υπό ψήφιση ένας νέος νόμος για τον οινοτουρισμό ο οποίος θα διορθώσει κάποια από τα κακώς κείμενα των τελευταίων χρόνων.
  • Δεν υπάρχει ενιαία προώθηση του Ελληνικού κρασιού στο εξωτερικό, κάτι που θα δημιουργούσε ένα κύμα οινοτουριστών προς την Ελλάδα. Δυστυχώς η "εξωστρέφεια" το ελληνικού κρασιού ξεκίνησε πρόσφατα, κυρίως ως αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης. Ενώ λοιπόν υπάρχει μία εξωστρέφεια τα τελευταία χρόνια, δεν υπάρχει οργανωμένη παρουσία του Ελληνικού κρασιού στο εξωτερικό.Και όταν λέμε οργανωμένη παρουσία εννοούμε προβολή σε εκθέσεις οινοτουρισμού, σε εκθέσεις κρασιού και παρουσιάσεις στον ειδικό τύπο.
Για τους λόγους που δημιούργησαν αυτές τις χαοτικές διαφορές θα μπορούσαμε να συζητάμε επί μήνες. Πάντως σίγουρα δεν είναι η έλλειψη χρηματοδότησης. Τα τελευταία χρόνια μέσω των προγραμμάτων Leader έχουν δοθεί μεγάλα ποσά σε δραστηριότητες σχετικές με τον οινοτουρισμό, τα οποία δεν αξιοποιήθηκαν σωστά. Έχω τύχει να επισκεφθώ "επισκέψιμα" οινοποιεία τα οποία χτίστηκαν με χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τα οποία ήταν παρατημένα και δυστυχώς καθόλου επισκέψιμα. Από την άλλη κάποιοι παραγωγοί που πιστεύουν στον οινοτουρισμό έχουν δημιουργήσει επισκέψιμα οινοποιεία με δικούς τους πόρους.

Μαγικός τρόπος για να αλλάξει η κατάσταση δεν υπάρχει. Αυτό που χρειάζεται είναι συνεργασία και δουλειά. Και η συνεργασία πρέπει να είναι πολύπλευρη. Πέρα από τις ενώσεις των οινοπαραγωγών θα πρέπει να συνεργασθούν τα τουριστικά πρακτορεία, οι ενώσεις των ξενοδόχων, ο Οργανισμός Ελληνικού Τουρισμού, οργανισμοί εκπαίδευσης και κατάρτισης, διαφημιστικές εταιρείες και πιθανόν η τοπική αυτοδιοίκηση για να έχουμε το επιθυμητό αποτέλεσμα. Διότι όπως αναφέρεται σε σχετική εργασία της Α. Σκυλοδήμου:  
Όπως στο μαζικό τουρισμό γίνεται λόγος για τουριστικό πακέτο το οποίο περιλαμβάνει διαμονή, μεταφορές, εκδρομές, αξιοθέατα, εκδηλώσεις κλπ, έτσι και στον οινικό τουρισμό θα πρέπει να υπάρχει ένα οινοτουριστικό πακέτο το οποίο περιλαμβάνει τρία βασικά στοιχεία: τη διαμονή σε καταλύματα παραδοσιακού τύπου και εναρμονισμένα με το περιβάλλον, παραδοσιακή τοπική γαστρονομία και δραστηριότητες – εκδηλώσεις. Οι δραστηριότητες αποτελούν αναπόσπαστο και πρωτεύουσας σημασίας κομμάτι του οινοτουρισμού καθώς ο τουρίστας, στη συγκεκριμένη περίπτωση, επιθυμεί να είναι ενεργός.
(Ολόκληρη η εργασία μπορεί να βρεθεί εδώ)

Φυσικά μία τέτοια πολύπλευρη συνεργασία πρέπει να έχει κάποια μορφή οργάνωσης και κατεύθυνσης. Διότι διαφορετικά, χωρίς συντονισμό, κινδυνεύει να μετατραπεί σε έναν τουριστικό Τιτανικό. Και πάνω από όλα μία τέτοια προσπάθεια θα πρέπει κυρίως να αγκαλιαστεί από τις τοπικές κοινωνίες των οινικών περιοχών της χώρας, οι οποίες θα έχουν και άμεσο όφελος, διότι:
Στην περίπτωση  ενός οινοτουριστικού προορισμού και της ανταγωνιστικής του προοπτικής, η αποτελεσματική διασύνδεση και διαχείριση των τοπικών πολιτιστικών πόρων, με τη δημιουργία τοπικών νοηματικών και συναισθηματικών εμπειριών, σε συνδυασμό με συνεχή και κατάλληλη επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση των ανθρωπίνων πόρων, είναι επιλογή προτεραιότητας για την επιχειρηματική πρόοδο, την τοπική ευημερία, αλλά και η νέα βάση οικονομικής βιωσιμότητας.
(από παρουσίαση του καθηγητή Π. Καλδή, ολόκληρη η παρουσίαση μπορεί να βρεθεί εδώ)

Περιμένοντας λοιπόν το νέο νόμο περί οινοτουρισμού, μπορούμε να ελπίζουμε ότι κάποιοι θα αρχίσουν να παίρνουν πρωτοβουλίες και έτσι να ξεκινήσει σιγά σιγά η οργάνωση ενός ή περισσοτέρων φορέων που θα αναλάβουν την προώθηση του οινοτουρισμού στην Ελλάδα.

Ευχαριστώ τον Κο Αργύρη Τσακίρη για τη βοήθειά του στη συγγραφή του άρθρου.


Περισσότερες πληροφορίες για τον οινοτουρισμό στην Ελλάδα:

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου